نام کاربري:    کلمه عبور:     
عضويت  |  پرسش و پاسخ  |  جستجو  |  ورود
متخصصان معدن و علوم زمین
متخصصان معدن و علوم زمین
متخصصان معدن و علوم زمین
متخصصان معدن و علوم زمین متخصصان معدن و علوم زمین

  صفحه اصلی  \  تالار گفتمان  \  دریافت فایل  \  آرشیو اخبار  \  تنظیمات کاربری  \  جستجو  \  پرسش و پاسخ
  مشاهده پست هاي بدون جواب  /  نمايش مبحث هاي فعال  /  مشاهده پست هاي جديد  /  نمايش پست هاي شما  /  مشاهده پستهای خوانده نشده




جهت استفاده از تمامی امکانات سایت  باید وارد  و یا عضو شوید

خروج

قوانين انجمن


این انجمن جهت تبادل نظر در خصوص (طراحی معدن ، تهیه طرح بهره برداری معادن ، محاسبات تخمین ذخیره کانسار ، محاسبات و طراحی آتشباری ، محاسبات و طراحی حفاری ،وکلا" بررسی های فنی و اقتصادی معدن ) طراحی گردیده است . مبحث پس از ارایه پاسخ صحیح توسط مدیر انجمن بسته خواهد شد .


موضوع پست  :  نمک به چه صورت استخراج میگردد؟


+ ارسال مبحث جديد + ارسال پاسخ
 صفحه 1 از 1|  
پستارسال شده در: 17 ارديبهشت ماه 1391, 14:45 
آفلاين
کاربر جدید
کاربر جدید
تاريخ عضويت: 17 ارديبهشت ماه 1391, 14:34
پست ها : 2
تشکر کرده: 18 بار
تشکر شده: 3 بار
سلام نمک به چه صورت استخراج میگردد؟


مشخصات
پستارسال شده در: 17 ارديبهشت ماه 1391, 21:02 
آفلاين
گروه مدیران سایت
گروه مدیران سایت
نماد کاربر
تاريخ عضويت: 28 اسفند ماه 1390, 16:13
پست ها : 49
محل سکونت: بیرجند
تشکر کرده: 91 بار
تشکر شده: 246 بار
با سلام
در ابتدا بهتر بود دوستان اکتشافي کلياتي از طرز تشکيل اين کانسار و خصوصياتش رو هم ذکر ميکردن ،  حالا مطلبي رو جمع آوري کردم که به شرح ذيله ، اميدوارم که دوستان اکتشافي در انتها با ذکر خصوصيات اين کانسار ، پست رو تکميل کنن.



روش‌هاي عمده استخراج نمک

استخراج نمک در جهان،اولين بار در 3000 سال قبل از ميلاد در چين انجام گرفت.كانسارهاي واقعي نمك با روش زيرزميني، اتاق و پايه و حفاري، انفجار و خروج صورت گرفته و قبل از آمدن به سطح خرد مي‌شود. استخراج به روش انحلالي با يك چاه منفرد و دايره‌هايي براي تزريق و يا دو چاه متصل به هم كه يك حفرة بزرگ زيرزميني ايجاد مي‌كنند به نام روش شكست هيدروليك.
براي استخراج نمك به روش خلاء، آب‌هاي شور در يك سري تبخير كننده‌هاي قائم متصل به هم چندگانه با پمپ مكش و به نمك تبديل مي‌شود. شورابه‌هاي دريايي در حوضچه‌هاي ساحلي با نور خورشيد تبخير شده و بطور متناوب نمك متبلور شده، برداشت مي‌شود.
اكثر معادن نمك سنگي ايران روباز مي‌شوند و روش استخراج به صورت روباز- پيكاني مي‌باشد. (OPEN-PIT MINING) فقط 3 معدن نمك سنگي در ايران وجود دارد كه به روش زيرزميني استخراج مي‌شوند. از اين سه معدن، دو معدن در استان سمنان و يك معدن در خراسان مي‌باشد. روش استخراج اين سه معدن روش اتاق پايه (ROOM AND PILLAR) مي‌باشد.



انواع روشهاي بازيافت

سه روش براي بازيافت نمك وجود دارد كه دو روش آن همان روشهاي متداول معدنكاري است. روش سوم به روش تبخير است با استفاده از انرژي خورشيد است كه مي‌تواند نمك را از طبيعت و آب نمكهاي ساخته شده به دست بشر جدا كند. انتخاب روش اساسا بستگي به نوع ذخاير نمكي كه بهره‌برداري مي‌شود و نوع آب و هوا و نوع زمين و همچنين به مهارت و كارايي تكنولوژي كه در دسترس توليدكنندگان قرار دارد، بستگي دارد.
در بعضي موارد بيش از يك نوع روش براي استحصال نمك بكار مي‌رود. براي مثال درغرب آفريقا در ذخاير CAPCROSS اساساً از روش تبخير با استفاده از انرژي خورشيدي استفاده مي‌شود اما سنگ نمك هم به روش حفر چاه قائم و هم به روش انحلال بهره‌برداري مي‌شود.



معدنكاري چاه قائم

به دست آوردن نمك به روش چاه قائم معمولا به وسيله روش اتاق و پايه انجام مي‌شود. در مقابل پايه‌هايي از نمك براي محافظت از سقف در طول مدت استخراج بجا گذاشته مي‌شود. اين تكنيك در به دست آوردن كانيها و مواد ديگر چون ذغال سنگ استفاده مي‌شود. بطور مثال مقدار استخراج 65 تا 75 درصد است و به ميزان ذخاير سنگ بستگي دارد. همچنين نوع ذخاير سنگ نمك در انتخاب نوع و روش تعيين كننده است. گنبدهاي نمك در راس بسيار ضخيم هستند اما بستر سنگ نمك بسيار صاف و نازك است و به صورت افقي تا مسافتهاي وسيعي ادامه دارد.
بعد از استخراج، نمك معمولا خرد و شكننده و متورم مي‌شود. سه نوع سنگ نمك به صورت طبيعي توليد مي‌شود:
•دانه‌هايي با قطر 20 ميليمتر
•دانه‌هاي خرد شده با 30 تا 10 سوراخ
•دانه‌هاي خالص خرد شده داراي 10 سوراخ و كمتر
سايز اين نوع زماني اهميت دارد كه سنگ نمك در مصارف جهت آب كردن يخ زمستان در جاده‌ها كاربرد دارد.




معدنكاري نمك به روش انحلال

معدنكاري به اين روش بسيار قديمي است. قدمت بعضي از نمونه‌هاي ثبت شده اوليه آن در چين به 250 سال قبل از ميلاد مسيح مي‌رسد. امروزه گودالهايي براي يافتن سنگ نمك حفاري مي‌شوند، بعد از آن آب تحت فشار به پايين پمپاژ مي‌شود تا به نمك رسيده و آن را حل كنند و بعد به صورت آب نمك به سطح گودال بالا كشيده مي‌شود. بنابراين نمك مي‌تواند از آب نمك ساخته دست بشر به همين شيوه به دست آيد. يكي از مزاياي اين روش اين است كه نمك مستقيما هدف استخراج قرار مي‌گيرد و احتمال نشست آن كم مي‌شود. براي جلوگيري از فروريختن سقف، هوا بايد به سمت پايين پمپاژ شود كه هوا در بالاي گودال جمع شود و جدا شدن نمك از اين محل كمتر شود و همچنين از باقي ماندن آن در گودال جلوگيري گردد.



از روش HYDRAFRAC درآمريكا درمحل هايي كه بيشتر نمك نازك لايه دارد، استفاده مي‌شود. HYDRAFRAC از چاه‌هاي بهم پيوسته كه از كانسار هيدروليكي بسترهاي نمك ايجاد مي‌شوند، استفاده مي‌كند. اين روش معمول و متداول است اما گاهي اوقات احتمال نشست نيز وجود دارد. بعد از اينكه نمك به روش حفاري انحلال از گودال خارج شد، درون گودال محل خوبي براي جا دادن ذخاير گاز و نفت و مواد غيرآلي و زباله‌هاي راديواكتيو باشد.
بنابراين نمك هم از آب نمك در حوضچه‌هاي نمكي و هم فرآيندي كه در فضاهاي تهي انجام مي‌شود، به دست مي‌آيد. فرآيند نمك به شيوه OPEN PAN كه GRANIER PROCESS نيز ناميده مي‌شود، در مناطق شيبدار انجام مي‌شود.

گودالهاي بزرگ با آب نمك پر مي شوند و سپس توسط گرماي لايه‌هاي زيرين خود به جوش مي‌آيند. درسطح آب نمك، نمك كريستالي مي‌شود و سپس توسط چنگك جمع آوري مي‌شود. اين نوع نمك حالت برفكي دارد كه معمولا براي مصارف در فرآيند پنيرسازي، كره و روغن و در طبخ ترجيح داده مي‌شود.
تغيير توليد نمك به وسيله تغيير رويه گرمايي و اندازه و شكل گودال انجام مي‌شود. همين موجب توليد كريستالهاي نمك با اندازه و شكل و درجه خلوص متفاوت مي‌گردد. يك نمونه فرآيند از اين فرآيندها ALBERGER است كه كريستالهاي مكعبي شكل با خاصيت كمتري از برفك، از گودالهاي مدور كم عمق بوجود مي‌آورند كه اين امر به وسيله خصوصيات مختلف مجراي تبخيري و سيكل گرمايي مختلف انجام مي‌گيرد.

فرآيند OPEN PAN به هرحال بخاطر وجود سيكل گرمايي گران قيمت از استقبال كمتري در بسياري از مناطق برخوردار است. بعضي توليدكنندگان نمك روش VACUUM SALT را به روش OPEN PAN ترجيح مي‌دهند. به علاوه فرآيند OPENPAN درمناطق بسيار مرطوب كاربرد ندارد و اين بدان دليل است كه درصد تبخير را تا سطح غير قابل قبولي پايين مي‌آورد.



روش VACUUM SALT به وسيله جوشاندن آب نمك در يك مجرا مهر و موم شده انجام مي‌شود. ابتدا آب نمك تحت يك نوع عمل خالص سازي با تبخير قرار مي‌گيرد و باعث مي‌شود تا نمكهاي منيزيم و كلسيم به وسيله پالايش و تصفيه و ته‌نشين شدن از هم جدا شوند. آب نمك از يك مجراي تبخيري و كيوم شده گزرانده مي‌شود. نقطه جوش آب نمك از آب معمولي بالاتر است كه مي‌تواند خاصيت گرمايي را افزايش دهد. با ريختن آب نمك به داخل وكيوم، نقطه جوش مايع داخل آن كم مي‌شود، بنابراين اين امر موجب كاهش بهاي توليد مي‌شود. اين قيمتها بعدها توسط مصرف گرماي توليد شده درطول فرآيند كم مي‌شود. گرماي ايجاد شده در اولين مجرا كه معمولا EFFECT ناميده مي‌شود براي توليد گرما در دومين و به همين ترتيب در بقيه مجراها استفاده مي‌شود. VACUUME همچنين به صورت تصاعدي در بين مجراهاي متوالي زياد مي‌شود. همين امر موجب كاهش گرماي مورد نياز براي جوشاندن مي‌شود.

نمك ته‌نشين شده و ته مجرا باقي مي‌ماند. در اين قسمت نمك آبگيري مي‌شود و نمك توليد شده اساسا به شكل مكعب است كه اين مكعبها داراي سوراخهايي به تعداد 20 تا 70 هستند. اگر غليظ كننده از نوع OSLO استفاده شود اين كريستالها مي‌توانند به صورت كروي شكل باشند و يا اگر فروسيانيد سديم استفاده گردد، اين كريستالها به صورت دندريت هستند.



تبخير خورشيدي نمك : تبخير بوسيله انرژي خورشيد

تكنيك تبخير آب نمك به منظور به دست آوردن نمك يك از قديميترين روشها مي‌باشد. اين شيوه در عين قديمي بودن ساده‌ترين نيز هست. بدين صورت كه آب نمك در يك درياچه كوچك جمع آوري مي‌شود و گرماي خورشيد و عمل باد باعث تبخير آب مي‌شود. بنابراين نمك ته‌نشين مي‌شود كه به راحتي هم جمع آوري مي‌شود.

تبخير خورشيدي سه شرط اصلي دارد:

•دسترسي به منبع آب نمك
•آب و هواي گرم و خشك
•منطقه مناسب صاف و هموار براي ساخت گودالهايي كه درمعرض انرژي خورشيد هستند.
به همين دليل اساسا اين مكانها محدود به نواحي ساحلي كشورهاي با آب و هواي گرم مي‌شوند. اين عمل به غير از سواحل دريا در نواحي ديگر نيز انجام پذير است. مثلا در قستهايي از اتيوپي چشمه‌هاي فراوان نمكي كه از نمك سنگهاي محلول ريشه مي‌گيرند، بعنوان منابع نمك بومي تبخير مي‌شوند. نمونه ديگر آن در اگاندا، از درياچه‌هاي آب نمك استخراج مي‌شود.

_________________


.
.
(((  مهم بودن خوب است ، خوب بودن مهمتر است.  )))




مشخصات YIM WWW
پستارسال شده در: 17 ارديبهشت ماه 1391, 21:27 
آفلاين
گروه مدیران سایت
گروه مدیران سایت
نماد کاربر
تاريخ عضويت: 19 آذر ماه 1389, 00:00
پست ها : 157
محل سکونت: زاهدان
تشکر کرده: 380 بار
تشکر شده: 527 بار
با سلام و تشکر بسیار از مدیر و مهندس محترم و تلاشگر مهندسی استخراج

بله جناب مهندس همیشه اطلاعات اکتشافی محدود و شاید هم گفت شاهد کمبود اطلاعات اکتشافی هستیم


بنده با اینگونه سوال مطرح نمودن کاملا" مخالفم که :
نمک به چه صورت استخراج میگردد؟
برای مشاهده تصاویر ابتدا باید عضو شوید
عضويت  / ورود


چون حتما" میبایست شکل  و ابعاد ماده معدنی (Ore Body) در تخمین ذخیره ماده معدنی در مرحله اکتشاف مشخص شده باشد .
آیا این نمکی که میفرمایید محلول در آب دریاست ؟ آیا این نمک شما حاصل رسوبات دریاچه های محبوس در صحرا (پلایا ) میباشد ؟ یا جزو نمکهای دوران های زمین شناسی قدیمی تر میباشد ( به شکل لایه های شیبدار از افقی تا 70 درجه شیبدار )
پس مدیر محترم مهندسی استخراج خیلی لطف فرمودند که کلیاتی از روشهای استخراج نمک در کشورمان و روشهای کلاسیک ذخایر نمک را توضیح فرمودند
به نظر بنده میبایست برای سوالات مبهم هیچ جوابی درج نگردد .
برای مشاهده تصاویر ابتدا باید عضو شوید
عضويت  / ورود



_________________
به زیر سقف این خونه..........منم مثل تو مهمونم
منم مثل تو میدونم................تو این خونه نمیمونم


افشین جان یاد و خاطره ات همیشه در این سایت به عنوان مدیر باقی خواهد ماند



مشخصات WWW
پستارسال شده در: 17 ارديبهشت ماه 1391, 01:26 
آفلاين
گروه مدیران سایت
گروه مدیران سایت
نماد کاربر
تاريخ عضويت: 28 اسفند ماه 1390, 16:13
پست ها : 49
محل سکونت: بیرجند
تشکر کرده: 91 بار
تشکر شده: 246 بار
با سلام خدمت کاربر محترم و گرانقدر afshin
برای مشاهده تصاویر ابتدا باید عضو شوید
عضويت  / ورود



به عرضتون برسونم که کاملا حق باشماست وهدف منم اين بود که به تدريج اشکالاتشون رو بازگو کنم ، حتي از طريق پيغام هم ، ايشون ، متني رو دريافت کردند.



                                                ................................................................................................
                                        ...............................................................................................................
                                    .......................................................................................................................


انسانها شغلهاي متفاوتي دارن ولي بعضي ها  علاقه  به کار ديگه اي دارن که هيچ ارتباطي با شغل اصليشون نداره ، براي خود من هميشه و همه جا پيش مياد که خيلي از اشخاصي که اصلا شغلشون هيچ ربطي به زمين نداره  ولي تا ميفهمن که معدنکار هستم ، ازم سوالات پيچيده اي از معدن ميپرسن که  نميشه  به راحتي توجيحشون  کرد ، آخه هيچ  سر رشته اي از زمين  ندارن .  مطمئننا  اين مورد براي همه ي معدنکاران پيش مياد ، حالا دليل پرسششون رو خودشون بهتر ميدونن که : ميخوان مثلا معدني رو ثبت کنن يا تغييرشغل بدن يا به دليلي اين سوال براشون پيش اومده و به همين جهت وارد يه سايت معدني ميشن و سوالشون رو مطرح ميکنن.

منم اشکال اين دوست عزيزمون رو گذاشتم به حساب اينکه ....................        ، ولي يه کاربر معدني تا نتونه سوالش رو کامل بيان کنه ، اصلا نبايد به خودش اجازه ي مطرح کردن سوالش رو بده چون سواد خودش رو زير سوال ميبره  و اميدوارم که هيچ دانشجويي مدرک بيسوادي نگيره .




طبق معمول شرمنده از اين که حرفامو رک ميگم . با تشکر از همه ي مديران و کاربران وبسايت


  




                                   
برای مشاهده تصاویر ابتدا باید عضو شوید
عضويت  / ورود
   افشين جان ياد و خاطره ات تا زماني که اين سايت پايدار هست ، پايدار ميمونه     
برای مشاهده تصاویر ابتدا باید عضو شوید
عضويت  / ورود


_________________


.
.
(((  مهم بودن خوب است ، خوب بودن مهمتر است.  )))




مشخصات YIM WWW
پستارسال شده در: 26 ارديبهشت ماه 1391, 20:56 
آفلاين
کاربر جدید
کاربر جدید
تاريخ عضويت: 6 ارديبهشت ماه 1391, 00:26
پست ها : 4
تشکر کرده: 9 بار
تشکر شده: 7 بار
سلام با اجازه ی مدیران سایت و کاربران

  بيشترين بخش نمك جهان به صورت محلول در آب اقيانوسها بين 1 تا 5 درصد و مقدار متوسط آن در حدود 5/3 درصد است. تغييرات ايجاد شده در ميزان نمك درياها و اقيانوسها به ميزان تبخير، درصد يخ و ميزان املاح آب رودخانه ها بستگي دارد.
در سواحلي كه مقدار تبخير آب دريا زياد باشد، نمك را از آب دريا استخراج مي كنند. در سواحل درياچه هاي بسته درون قاره اي كه ميزان تبخير آن ها زياد باشد، نمك تشكيل مي گردد و اين درياچه ها براي استخراج نمك مناسبند.

نمك به صورت طبيعي به دو شكل يافت مي‌شود:
1-جامد (سنگ)
2-مايع به شكل نمك كه دومين شكل منابع عظيم نمك را شامل مي‌شود.
با زياد شدن نسبت املاح در آب درياچه و بالارفتن سطح آب، املاح مختلف كه به ترتيب كربناتها، سولفاتها، كلرورها و بالاخره املاح پياسيم و منيزيم هستند رسوبگذاري مي‌نمايند.
لازم به ذكر است ضخامت پوسته نمكي در مركز درياچه بيش از ساير نقاط مي‌باشد. اين نمك به صورت ريتميك بوده به وسيله رنگ سياه يا نمك يا رنگهاي مختلف از يكديگر جدا مي‌شود. در مورد نمك آبي، ذخاير اقيانوسي و دريايي از اهميت بسياري برخوردارند. حجم كلي اقيانوسهاي جهان تقريباً 1347 كيلومتر مكعب است

تخمين زده مي‌شود كه ميزان تناژ نمك آب درياها 15 10 × 40 ميليون تن است. اين نظريه منبع عظيم نمك از مقايسه سطح محصول جهاني حدود 180 ميليون تن درسال به دست آمده است. در اين نوع نسبت توليد، 222 ميليون سال طول مي‌كشد تا فقط ذخاير نمك در درياها تهي شود. همچنين بايد يادآوري شود كه يونهاي كلرين و سديم كه مدام در حال اضافه شدن به دريا از ساير منابع هستند، جايگزين نمكهاي برداشت شده مي‌شوند.
اين بدين معناست كه تناژ عظيمي كه در اقيانوس هاي جهان بوجود مي‌آيد مفقود نمي‌شود. تبخير به وسيله خورشيد بدين معني است كه شوري آب حدود 20% يا بيشتر باشد. نمك همچنين از منابع زيرزميني طبيعي، به وسيله پالايش آب دريا و يا از تجزيه و انحلال سنگ نمك بوجود آيد. نمك به دست آمده از كريستالهاي آب نمك، نمك سود ناميده مي‌شود.

علاوه بر حجم زياد نمك موجود در اقيانوس ها، نمك روي زمين نيز يافت مي‌شود، كه به صورت سنگ نمك مي‌باشد و به كاني هاليت معروف است كه به آساني قابل تشخيص است. معمولاً بي‌رنگ، نرم و بخاطر مزه شورش به راحتي قابل تشخيص است.

هاليت يكي از كانيهاي تبخيري است كه از عمل تبخير شدن قسمتي يا كلي از مايع نمكي به صورت جامد به دست مي‌آيد. مهمترين ته‌نشستهاي اين نوع نمك هنگاميكه آب نمك تاثب مي‌ماند فقط با مقدار كمي جريان آب جديد بوجود مي‌آيد. ضمنا به منظور اينكه رشد ذخاير نمك را افزايش دهد، اين نوع ته‌نشست ها فقط حاوي هاليت نمي‌شود بلكه عناصر تبخيري ديگري را نيز شامل مي‌شوند كه معمولترين اين عناصر كلسيت، دولوميت، ژيپس، انيدريت و نمكهاي پتاس هستند. چون اين مواد معدني قابليتهاي انحلال گوناگوني دارند، آنها از آب در زمانهاي مختلفي جدا مي‌شوند و نمك در مرحله آخر فرآيند جدا مي‌گردد.

1-كلسيت و دولوميت
2- ژيپس و انيدريت
3- ژيپس و هاليت
4- هاليت
5- نمكهاي با قدرت انحلال زياد و نمكهاي پتاسيم ويژه مثل سيلويت

معمولاً هاليت هنگامي جدا مي‌شود كه آب به ميزان تقريبي 10/1 حجم اوليه‌اش كاهش يافته است و طبيعت ساكن آبگيرهاي تبخيري بدين معناست كه ته‌نشستها معمولا توپي و يا ريزش اشك دارند مثل نمونه‌اي كه در شكل 1 مشاهده مي‌شود. بر هم زدن حالت سكون آب مي‌تواند مواد اوليه مثل ژيپس و انيدريت را به مواد ديگري چون پلي هاليت تبديل كند.


بيشتر سنگ نمك در اروپاي غربي به صورت ته‌نشيني به دست مي‌آيد. منبع اصلي نمك ته‌نشين شده در دريايي كه از انگلستان تا هلند كشيده شده است، مي‌باشد. نمك در مواد معدني تبخيري ديگري نيز وجود دارد مثل سيلوينيت كه تركيبي از هاليت و سيلويت كه همان كلريد پتاسيم است، باشد. كلريد پتاسيم، از ماده معدني كه از كلريد سديم بعنوان ماده زايد جدا مي‌شود، بوجود مي‌آيد كه اين ماده زايد مي‌تواند نمك توليد كند. بسياري از معادن پتاس كانادايي نمك را به اين شيوه تهيه مي‌كنند.

درايران انشعاب درياي خزر كه خليج كارابوغاز ناميده مي‌شود در تركمنستان داراي سطح شوري بسيار شديدي است كه منجر به توليد اشكال نمكي شده است و اين بدين جهت است كه مدخل محكم خليج اجازه ورود ريزش آب تازه به ميزان كم به خليج را مي‌دهد و اين خود باعث ورود مقدار كمي نمك بداخل و ته‌نشين شدن آن مي‌شود و اين نشان مي‌دهد كه دريا احتياج نيست كه حتما خشك شود تا از آن بتوان نمك به دست آورد. هنگامي كه نمك وارد آب مي‌شود چون از آن سنگين‌تر است به ته آب مي‌نشيند.

درياي مديترانه همچنين يك نمونه از حوضچه‌هاي تشكيل كانيهاي تبخيري است. حدود 16 ميليون سال پيش درياي مديترانه كاملا خشك شد و ژيپس با ضخامت زياد و نمك ته‌نشين شد كه هم اكنون در جنوب اسپانيا و مناطق ديگر آن بهره‌برداري مي‌شود.

هنگام شكل گرفتن نمك همراه ساير سنگها به منظور شكل دادن يك رشته متوالي دفن مي‌شود. اگر نمك به عمق حجم زيادي حدود 600 تا 1000 متر برسد، جريان پيدا كردن به سمت بالا را شروع مي‌كند و اين بخاطر حجم كمتر آن نسبت به سنگهاي بالاي آن است و بنابراين خاصيت شناوري بيشتري دارد. اين حركت باعث ايجاد گنبد نمكي مي‌شود كه به Diapris معروف است، كه طبيعتا زنجيره وار تا چند كيلومتر امتداد دارند.

در راستاي اهميت اقتصادي توليد نمك، صنايع سولفور و نفت نيز از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. اكتشاف نفت اغلب منجر به كشف ذخاي تازه نمك مي‌شود. خليج لوازانا- تگزاس محدوده مكزيك درآمريكا بالاترين ميزان گنبدهاي نمكي در جهان را داراست كه اساسا همراه با حفاري روغن است. حجم گنبدها مي‌تواند بسيار بزرگ باشد و درصد خلوص نمك معمولاً بين 90 تا 99 درصد متغير است. گنبدهاي نمكي شناخته شده تصور مي‌شود كه حاوي حدود 100 ميليون تن نمك باشد و اين ميزان از نمكهاي موجود در اقيانوسها كمتر مي باشد. در اقيانوسها ذخاير عظيم نمك پايان ناپذير وجود دارد.
سنگ نمك طبيعتاً 60 متري سطح زمين مگر در كشورهاي خشك و باير يافت نمي‌شود. گنبدهاي نمكي، معمولا حداقل عمق 100 متري دارند و اين به علت قابليت انحلال زياد ممكن است. بدين معني كه هر نوع آب زيرزميني آن را حل مي‌كند كه نتيجه انحلال در تشكيل چشمه‌هاي نمكي مثل مناطق بومي قسمت هاي مختلف آفريقاست.

نمك خاكي به صورت پوسته سطحي درمناطق خشك در حوضچه‌ها و درياچه‌هاي خشك بوجود مي‌آيد كه اصطلاحا بنام Playas شناخته شده است. اين نوع نمك در مجاورت مرداب نمكي يا درياي كم عمق قرار دارد كه اين مناطق با قشري از نمك و ديگر كانيهاي تبخيري پوشيده شده است. نمونه اين نوع نمك و اين مناطق درساحل خليج فارس وجود دارد.

ذخاير نمك جامد به صورت پلايا، لايه هاي نمك و گنبدهاي نمكي يافت مي شوند. نمك در حوضچه هاي مناطق گرم و خشك همراه با رس و ماسه پيدا مي شود. در فصل باران، مواد محلول توسط آبها حمل مي شوند و به علت تبخير زياد مواد محلول در آب به طرف سطح زمين رانده مي شوند، سپس به صورت لايه اي از انواع تركيبات نمكي برجاي مي مانند. لايه هاي نمكي به همراه شيل، مارن، گچ و آنهيدريت مشخص مي شوند. ذخاير نمک معمولاً به هر شکل و حالتي که باشند، عامل تبخير يا سيرشدگي محلول آنها، در پديد آمدنشان نقش اساسي دارد. در واقع در اين گونه ذخاير با عمل تبخير، بتدريج محلول به درجه سيرشدگي رسيده و رسوبات تبخيري به ترتيب از آنها جدا مي شوند.
درپست‌ترين مناطق بعضي از حوضه‌هاي ابريز دشتهاي مسطحي با مشخصات ويژه تشكيل مي‌گردند كه اصطلاحا به اين مناطق پلايا گفته مي‌شود. پلايا عمدتا در مناطق خشك و نسبتا گرم و كم باران قرار گرفته‌اند واغلب توسط رسوبات درياچه‌اي (تناوب لايه‌هاي رس، سيلت و نمك) پوشيده شده‌اند.

بطور كلي درفصول پر باران سطح پلايا يا بخشي از آن ممكن است به صورت درياچه دايم يا فصلي كم عمق پوشيده شده از آب ديده شوند، به عبارت ديگر سطح آب زيرزميني در مواقع خشك، درعمق كمي (معمولا ً 30 سانتيمتر تا يك متر از سطح پلايا) قرار گرفته و در مواقع پر باران بر حسب ميزان بارندگي، سطح آب زيرزميني بالا آمده و در نقاط پست‌تر پلايا، تشكيل درياچه‌هاي كم عمق را مي‌دهند.

معمولا ًدرشرايط جوي عادي (كم باران) پلايا از نظر شكل سطحي از حاشيه به مركز تشكيل شده است از، مخروط افكنه‌هاي حاشيه، پهنه‌هاي رسي، زون مرطوب و باتلاقي، پيوسته نمكي و درياچه‌هاي فصلي، كه اين مجموعه تشكيل يك پلايا را مي‌دهند. مسائل هيدرولوژيكي، آب و هوا و وضعيت زمين‌شناسي سنگهاي اطراف و سنگ كف كنترل كننده شرايط حاكم بر پلايا است، بطوري كه عمدتا دو عامل آب زيرزميني و ميزان كانيهاي محلول در آن كه توسط ميزان نزولات جوي كنترل مي‌شوند، زوناسيون موجود در پلايا را باعث مي‌شوند. دو زون مخروط افكنه وپهنه‌هاي رسي كه حواشي يك پلايا را تشكيل مي‌دهند، ناشي از قوامين حاكم بر رسوبگذاري در دشتها است كه در آن دانه‌بندي رسوبات از حاشيه به داخل ريزتر مي‌شوند كه در اين دو زون سطح آب زيرزميني در مناطق دانه‌اي پايين و به تدريج در پهنه‌هاي رسي به سطح زمين نزديك شده و در زون مرطوب سطح آب زيرزمين تلاقي مي‌نمايد كه تشكيل زون مرطوب باتلاقي را مي‌دهند.

زون پوسته نمكي (عمدتاً متشكل از يك لايه كلرور سديم) درواقع توده شورابه درياچه‌اي است كه به دليل اشباع بودن از املاح (كلرور سديم) و تبخير بالا، به صورت يك لايه سخت نمك در سطح اين بخش تشكيل يافته است. آب زيرزميني درپوسته نمك سطحي به صورت شورابه اشباع در خلل و خرج بين كريستالهاي آن قرار گرفته كه تشكيل سفره آب زيرزميني فوقاني در پلايا را داده كه به آن شورآبه بين كريستالي اطلاق مي‌گردد.



سطح ايستابي شورابه زيرزميني در پوسته نمكي پلايا در مواقع آب و هواي خشك و عادي معمولا در عمق 10 تا 30 سانتيمتري سطح پوسته نمك قرار گرفته ولي در مواقع پر باران و شارژ غير عادي، سطح آب بالا آمده و در بعضي از مناطق پلايا تشكيل درياچه‌هاي كم عمق فصلي را مي‌دهند.
در پلايا معمولاً به دليل دوره‌هاي يخچالي علاوه بر پوسته نمك سطحي، چند لايه نمك كه به وسيله طبقات گل درياچه‌اي از يكديگر جدا مي‌شوند در اعماق مختلف ديده مي‌شوند كه اين پديده باعث شده رسوبات درياچه‌اي در پلايا عمدتا از دو بخش فوقاني و متشكل از تناوب نمك و گل و بخش تحتاني متشكل از طبقات گل، رس و سيلت تا سنگ كف تشكيل شوند.
نمكهاي جامد تا محلول درشورابه پلاياها چه به صورت شورابه سطحي يا شورابه زيرزميني كه تركيب آنها متاثر از جنس سنگهاي سازندهاي موجود در كل حوضه آبريز مي‌باشند، بر حسب ميزان حلاليت و درجه اشباع خود تشكيل زوناسيون تركيبي را در پلاياها مي‌دهند، بطوريكه شورابه زيرزميني پديده‌ها كه از حاشيه به طرف داخل لب شور تا اشباع تغيير مي‌كنند به ترتيب از تيپ كربناته شروع شده و به تدريج تبديل به شورابه تيپ سولفات كلسيم (تشكيل دهنده پهنه‌هاي گچ تبخيري سطح حاشيه بعضي از پلاياها)، شورابه تيپ سولفات سديم (تشكيل دهنده زدن سولفات دو سود حاشيه‌اي)، شورابه تيپ كلرور سديم (تشكيل دهنده پوسته نمكي) و سرانجام شورابه تيپ كلرور پتاسيم و منيزيم و كلسيم ديده مي‌شوند.

در شورابه تيپ اخير به دليل حلاليت زياد و عدم اشباع، اين تركيبات به صورت يونهاي Ca, mg, Na و در موارد نادر NO3, Br, I, B در شورابه بين كريستالي درخلل و خرج پوسته نمكي تشكيل مي‌شوند. البته ممكن است به دليل اشباع شورابه از يونهاي فوق در بعضي پلاياهاي نادر، تركيبات سديم، پتاسيم، منزيم، كلسيم، بر، برم ونيترات به صورت لايه‌هاي جامد همراه با نمك طعام تشكيل ذخاير معدني قابل بهره‌برداري را در بين لايه‌هاي نمكي رسوبات درياچه‌اي بدهند كه عمده ذخاير سولفات دو سود پتاس و برجهان از اين تيپ مي‌باشند.

با تشکر


مشخصات
+ ارسال مبحث جديد + ارسال پاسخ صفحه 1 از 1|  


تعداد صفحات: صفحه 1 از 1

    

تعداد پست ها:  5 پست


کاربران حاضر در اين انجمن: بدون كاربران آنلاين و 2 مهمانمدير انجمن: Afzali

قوانين انجمن

شما نمي توانيد مبحث جديدي در اين انجمن ايجاد کنيد
شما نمي توانيد به مباحث در اين انجمن پاسخ دهيد
شما نمي توانيد پست هاي خود را در اين انجمن ويرايش کنيد
شما نمي توانيد پست هاي خود را در اين انجمن حذف کنيد
شما نمي توانيد فايل هاي پيوست در اين انجمن ارسال کنيد
جستجو براي:
انتقال به:  


امروز 5 آذر ماه 1393, 09:34

ساعت سایت بر اساسUTC + 3:30 ساعت تنظیم شده است


Powered by phpBB © 2000, 2002, 2005, 2007 phpBB Group.

تالار گفتمان تخصصی معدن و علوم زمین سیستان و بلوچستان


Persian Translation | Ported by PHP-Nuke
phpBB SEO
.